हरभरा लागवड करताना ही चूक अजिबात करू नका! जाणून घ्या पेरणीपूर्वीची बीजप्रक्रिया

Home / Blog

22 November 2026

यंदाच्या हंगामात जर तुम्ही हरभरा पिकाची लागवड करण्याचे नियोजन करत असाल, तर पेरणीपूर्वीची बीजप्रक्रिया अत्यंत महत्त्वाची आहे. अनेक वेळा हरभरा पिकामध्ये फुझेरियम (Fusarium) सारख्या बुरशीमुळे सुरुवातीच्या टप्प्यातच मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होते. काही प्रकरणांमध्ये हे नुकसान ८० ते ८५ टक्क्यांपर्यंतही पोहोचल्याचे पाहायला मिळते. हे टाळण्यासाठी प्रत्येक शेतकऱ्याने १००% बीजप्रक्रिया (Seed Treatment) करणे गरजेचे आहे.

बीजप्रक्रियेमध्ये काय वापरावे?
पेरणीपूर्वी बियाण्यांना योग्य संरक्षण देण्यासाठी मित्रबुरशी, मित्रजिवाणू आणि त्यांना पूरक ठरणाऱ्या घटकांची जोड वापरणे फायदेशीर ठरते. यासाठी खालील कॉम्बिनेशनचा वापर सुचवला जातो:

स्ट्रायगोट्रीट (StrygoTreat): अमेरिकेहून आयात केलेले हे उत्पादन एकरी बियाण्यांसाठी फक्त २० मिली या प्रमाणात वापरावे.

विलटेक्स (WiltEx): यामध्ये ट्रायकोडर्मा, पीएसबी (PSB) आणि इतर उपयुक्त घटकांचे कॉम्बिनेशन असते. गरजेनुसार ५० ग्रॅम ते २०० ग्रॅम या प्रमाणात याचा वापर बीजप्रक्रियेसाठी करावा.

या बीजप्रक्रियेचे मुख्य फायदे काय आहेत?
बियाण्याभोवती संरक्षण कवच आणि कोटिंग: बीजप्रक्रिया केल्यावर संबंधित घटक बियाण्याभोवती एक संरक्षणात्मक आवरण (कोटिंग) तयार करतात.

मुळांच्या अवतीभवती उपयुक्त मायक्रोबियल कॉलनी: पहिले मूळ बाहेर आल्यापासून ते पिकाच्या शेवटपर्यंत मुळांच्या सभोवताली मायकोरायझा, पीएसबी, केएमबी, बॅसिलस यांसारख्या मित्रजिवाणू व मित्रबुरशींची कॉलनी तयार होणे आवश्यक असते. यातील घटक उपयुक्त जिवाणूंसाठी अन्नासारखे (खाद्यासारखे) काम करून त्यांना आकर्षित करतात, मुळांशी चांगले नाते निर्माण करतात आणि अन्नद्रव्यांची देवाणघेवाण व संरक्षण करण्यास मदत करतात.

शत्रू बुरशी व निमॅटोडपासून बचाव: ट्रायकोडर्मा आणि इतर घटक मुळांच्या अवतीभवती दाट जाळे तयार करतात. बहुतांश जमिनीतून होणाऱ्या रोगांची (Soil-borne diseases) सुरुवात मुळांपासून होत असल्यामुळे, हे जाळे शत्रू बुरशी किंवा निमॅटोडला मुळांमध्ये शिरण्यापासून रोखते आणि त्यांच्यावर मात करून त्यांचे नुकसान कमी करण्यास मदत करते.

निष्कर्ष आणि शेतकऱ्यांसाठी आवाहन
हरभरा पिकाचे उत्पादन सुरक्षित राखायचे असेल आणि वाढवायचे असेल, तर विलटेक्स (WiltEx) आणि स्ट्रायगोट्रीट (StrygoTreat) या जोडीचा बीजप्रक्रियेसाठी अवश्य वापर करा.

अधिक मार्गदर्शनासाठी किंवा हरभरा पिकाविषयी सल्ला हवा असल्यास, तुम्ही कमेंट बॉक्समध्ये तुमचा फोन नंबर आणि पिकाचे नाव कळवू शकता किंवा दिलेल्या व्हॉट्सॲप नंबरवर संपर्क साधू शकता. आमचे कृषी तज्ज्ञ पुढील २४ ते ४८ तासांत तुमच्याशी संपर्क साधून योग्य ते मार्गदर्शन करतील.